Blair en mensenrechten

De Britse zondagkrant The Observer bericht vandaag dat Tony Blair overweegt Groot-Brittanië terug te trekken uit delen van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. De directe aanleiding hiervoor zou zijn dat uitspraken van rechters waarbij bepalingen in het verdrag hebben meegewogen, de publieke veiligheid van Groot-Brittanië in gevaar zouden brengen; althans, volgens Blair. Zo kunnen negen Afghaanse vluchtelingen die in Groot-Brittanië niet langer welkom zijn niet worden uitgezet, omdat ze aldaar kans maken op marteling. Blair haalde ook een voorbeeld aan waarin het waarborgen van mensenrechten uiteindelijk de kans op recidivisme zou vergroten.

Nu is dit hele plan natuurlijk gespeend van realiteitswaarde. Het opzeggen van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens zou ten eerste de positie van het Verenigd Koninkrijk binnen Europa bijzonder verzwakken. Formeel dient een lid van de Europese Unie het verdrag in zijn geheel te respecteren, en ook leden van de Raad van Europa dienen het verdrag niet actief te overtreden. Waarschijnlijk wordt de soep niet zo heet gegeten dat terugtrekking direct leidt tot een verbanning uit deze Europese federaties, maar duidelijk is wel dat alle ophef die er rondom zou ontstaan, het - toch al niet verstrekkende - gezag van de Britten binnen Europa niet ten goede zou komen. Grootspraak van Blair dus? Gedeeltelijk wel, maar er zijn ook zaken waarin Blair wel zonder al te veel tumult ctief kan snijden. Het Europese verdrag is namelijk via de Human Rights Act geïmplementeerd in het Britse recht. Blair zou deze nationale wet kunnen amenderen of afschaffen. Binnen het de Britse nationale rechtspraak valt dan geen beroep meer te doen op de mensenrechten die in het Europese verdrag gewaarborgd zijn. Degenen die zich in hun rechten tekort gedaan voelen, kunnen dan nog weliswaar appeleren bij het Europese Hof in Straatsburg, maar een procedure in Straatsburg kan jaren duren.  Niet bepaald een motivatie om deze stap te zetten, en op deze manier zou Blair dan uiteindelijk de door hem zo verachte mensenrechten op een verkapte wijze alsnog uit het Britse recht weten te schuiven.

Een enge gedachte. Al zou Blair terugkomen van de interne notitie die in de handen van The Observer terecht is gekomen, nog steeds doet de intentionele bereidheid een dergelijke stap te zetten weinig hoop geven. Dat Bush, Poetin en Hu Jintao in meerdere of mindere mate weinig ophebben met mensenrechten is allang bekend. Het baart echter zorgen dat ook de premier van een land dat lid is van de Europese Unie blijk geeft van een vrij verregaande achteloosheid ten opzichte van mensenrechten. Deze uitspraken, gepaard met enkele weinig vleiende oordelen over rechterlijke uitspraken, zijn een premier niet gepast. Blair zou beter moeten weten; dit kun je niet maken, zowel niet tegenover je Europese buren waarmee je samen je mensenrechten hebt beklonken als niet tegenover de rest van de wereld, waar Anglosaksische woorden van vrijheid en democratie steeds holler gaan klinken. Blair zoekt de randjes van wat toelaatbaar is op door specifieke individuen de facto hun broep op mensenrechten te ontzeggen. Saillant detail is dat Nederland bezig is met een procedure om een soortgelijk geval als de hierboven genoemde Afghanen naar Algerije uit te zetten. Dat nieuwe tijden om nieuwe - en soms onorthodoxe - oplossingen vragen, is te begrijpen. Onorthodoxe oplossingen kunnen echter ook binnen het kader van mensenrechten tot stand komen. Waar er gesnoeid wordt in mensenrechten, begeeft men zich op een hellend vlak; niet ten onrechte zijn mensenrechten onvervreemdbar. Dat zou toch zeker in het Verenigd Koninkrijk, moederland van de Habeas Corpus Act, bekend moeten zijn.

Het artikel van The Observer:  http://www.guardian.co.uk/Observer/politics/story/0,,1774399,00.html